سی تی اسکن و انواع آن

سی تی اسکن روشی نو در تصویر برداری پزشکی است.سی تی اسکن (CTscan)مخفف( Computed Tomography Scan اسکن توموگرافی کامپیوتری) است.دراین روش مجموعه ای ازتصاویری که توسط تنگناهای بسیارباریک اشعه ایکس از زاویه‌های متفاوت گرفته شده‌اند، با کامپیوتر پردازش می شوند تا تصاویر دوره‌ای از اندام های داخل بدن بیمار به دست می آید.

این روش تصویربرداری بسیارسریع،بدون درد ودقیق است که امروزه کاربردهای زیادی در علم پزشکی دارد ومی‌توان آن را کم وبیش برای تمام نقاط دربدن استفاده کرد.

کنتراست یا ماده حاجب چیست؟

این ماده نوعی رنگ مخصوصی است که بیمار باید در بعضی موارد قبل انجام سی تی اسکن از آن استفاده کند.کنتراست کیفیت تصاویر وعکس‌های تهیه شده از بافت‌های نرم بدن را التیام می بخشد.این که کنتراست چطور وارد بدن بیمار گردد بستگی دارد به این که کدام عضو باید اسکن شود. کنتراست می تواند به صورت یک مایع خوراکی باشد، یا از طریق لایروبی ویا تزریق وارد بدن بیمار گردد.تنها حادثه ماده حاجب یا کنتراست واکنش شدید درموارد کمیاب درتعداد بسیارکمی از افراد می باشد.

آمادگی‌های لازم

• شما باید پزشکتان را در جریان وضعیت سلامت خود، داشتن آلرژی، مشکلات کلیوی یا مصرف داروهای مربوط به دیابت قرار دهید.
• در صورت باردار بودن حتماً باید این قضیه را به پزشکتان اطلاع دهید.
• ازپوشیدن لباس های دارای قطعات فلزی و آویز کردن زیورآلات خودداری نمایید.
• امکان دارد پزشک از شما بخواهد که چند ساعت قبل از انجام اسکن از خوردن و آشامیدن دوری کنید.

درصورتی که شما قرص متفورمین را مصرف می کنید امکان دارد از شما بخواهند چند روز قبل از انجام اسکن با ماده کنتراست آن ها را قطع کنید.

• برای انجام دادن سی تی اسکن سعی کنید کاملا بی حرکت باشید.
• امکان دارد پزشک داروی آرام بخش برای بی حرکت نگه داشتن بیمار کودک یا نوزاد تجویز کند.
• پس از اتمام اسکن اگر از کنتراست استفاده کرده باشید در صورت لزوم توصیه هایی به شماخواهند کرد.
• کنتراست معمولاً به خودی خود از بدن دفع می‌شود اما نوشیدن مایعات فراوان به سرعت این فرآیند کمک می‌کند.
• در صورت عدم استفاده از کنتراست، لازم نیست اقدامی انجام دهید و می توانید مرکز تصویربرداری را ترک کنید.

عوارض سی تی اسکن

• فرد در معرض تابش یون ساز قرار می‌گیرد.
• می‌تواند احتمال مبتلا شدن به سرطان در سال ‌های آینده را افزایش دهد.
• برای کودکان باید با احتیاط بیشتری انجام گیرد.
• هرچه تعداد دفعات انجام آن بیشتر باشد، میزان تابش اشعه و خطر آن در دراز مدت افزایش می‌یابد.

دستگاه سی تی اسکن(CT scan)

تاریخ توموگرافی کامپیوتریِ اشعه ایکس یا سی تی اسکن حداقل به سال 1917 باز می‌گردد. در اکتبر سال 1963، ویلیام هولدندرف یک اختراع در ایالات‌متحده برای «دستگاه انرژی تابشی برای بررسی مناطق انتخاب شده از اشیاء داخلی محصور شده توسط مواد متراکم» ثبت کرد. تصویربرداری کامپیوتری (CT) همچنین با عنوان «اسکن CAT» (محاسبه توموگرافی محوری) شناخته می‌شود. توموگرافی از کلمه یونانی “tomos” به معنی «قطعه» یا «بخش» و «گرافیا» به معنی «توصیف» گرفته شده است.گادفری هانسفیلد با کمک کمپانی EMI صنایع پزشکی والکتریکی موفق شد اولین دستگاه سی تی اسکن را به بهره برداری برساند.

مراکز انجام سی تی اسکن

درصورتی که پزشک شما به دلایلی برای شما سی تی اسکن تجویز کند، باید به یکی از مراکزی که این کار را انجام می‌دهند مراجعه کنید. درکشور ما برای این کار می توان به برخی مراکز دولتی و خصوصی مراجعه کنید.هزینه ای که شما در مراکزدولتی باید پرداخت کنید طبعا کمتراز هزینه ای است که باید در مراکز خصوصی پرداخت شود.

سی تی اسکن مغز(CTscan of the brain)

سی تی اسکن مغز با به کارگیری نوع خاصی از اندازه گیری با اشعه ایکس،تصاویر مقطعی یا افقی مغز را ایجاد می کند.سی تی اسکن مغز نسبت به رادیولوژی معمولی اطلاعات وتصاویر دقیق تری از بافت های مغز وقسمت های مختلف سر دراختیار قرار می دهد و به همین خاطر اطلاعات ما را درباره آسیب ها و یا بیماری ها در مغز را افزایش می دهد.

دلایل تجویزاسکن مغز

• ارزیابی تومورها، آسیب‌ها و خونریزی‌های داخلی مغزی.
• ناهنجاری‌های ساختاری در مغز.
• اثربخشی به درمان‌های انجام شده تومورهای مغزی.
• یافتن لخته‌هایی که باعث اختلالات حرکتی و … شده اند.
• عفونت‌های مغزی، تغییر درعملکرد مغز، تشنج و غش کردن.
• از دست دادن بینایی، شنوایی، اختلال در صحبت کردن، ضعف عضلانی و بی‌حسی.

سی تی آنژیو(CT Angio)

سی تی آنژیو گرافی پرتو نگاری عروق خونی با استفاده از کامپیوتر است. ماده حاجب از طریق تزریق، معمولاً در بازو یا دست، وارد بدن می‌شود. به کمک این ماده حاجب از رگ‌ها و بافت‌های داخل بدن مانند مغز، گردن، قلب، ریه، کلیه و پاها تصویربرداری انجام می‌شود.

بررسی وضعیت رگ‌ها و عروقی که به اندام‌های بدن متصل‌اند مانند:مغز،گردن،قفسه سینه،قلب،شکمی(کلیه،کبدو..)،لگن،پاها،دست و بازو

تشخیص و بررسی وضعیت بیماری‌های وابسته به عروق مانند:

• آماس رگ (آنیوریسم)
• انسدادها
• لخته‌های خون
• ناهنجاری‌های موروثی قلبی عروقی
• ناهنجاری در رگ‌های خونی مانند نقص در سیستم آوندی
• صدمات
• تومورها
• گسیختگی و پارگی در آوندها

مزایای سی تی آنژیوگرافی نسبت به آنژیوگرافی معمولی

• سی تی آنژیوگرافی می‌تواند نیاز به جراحی را برطرف نماید.
• اگر پس از سی تی آنژیوگرافی هنوز هم نیاز به جراحی باشد این جراحی دقیق تر خواهد بود.
• سی تی آنژیو سریع و راحت و بدون درد است و نسبت به آنژیوگرافی معمولی پیچیدگی و خطر کمتری دارد.
• سی تی آنژیوگرافی، جزئیات آناتومیکی بیشتر و دقیق‌تری نسبت به آنژیوگرافی معمولی و ام آر آی (MRI) فراهم می‌آورد.
• سی تی آنژیو نیازی به بی هوشی و داروی مسکن ندارد.
• هزینه انجام دادن این روش معمولاً کمتر از آنژیوگرافی معمولی است.
• اشعه ایکسی که در این روش به کار می رود هیچ گونه عوارض جانبی فوری ندارد.

سی تی اسکن ریه(CT Scan of The Lungs)

امروزه به دلیل همه گیر شدن ویروس کرونا از این مدل سی تی اسکن زیا استفاده می شود.

چنانچه یک فرد اختلال سطح هوشیاری یا حالت گیجی ومنگی داشته باشد وپزشک به ابتلای او به کرونا شک پیدا کند،انجام این سی تی اسکن برای فرد الزامی است. انجام سی تی اسکن در سالمندان بسیار حائز اهمیت است زیرا احتمال دارد سالمندان و کسانی که پیر شدند تنگی نفس را حس نکنند، اما با کمبود اکسیژن مواجه باشند.

دلایل تجویزسی تی اسکن ریه

• تشخیص یا بررسی وضعیت بیماران مبتلا به کووید-۱۹.
• بررسی موارد مشکوک مشاهده شده در عکس‌های رادیولوژی معمولی.
• تشخیص دلیل علائم بالینی بیماری‌های ریوی مانند سرفه، نفس تنگی، درد قفسه سینه یا تب
• التهاب ریه (سینه پهلو)
• سل و…